Seizoenen beleven als jager: het hele jaar verbonden met de natuur

Jagen draait om veel meer dan het schot alleen. De gemiddelde jager vuurt zo'n 200 patronen per jaar af, samen goed voor nog geen vier minuten. Toch zijn ruim 28.000 Nederlandse jagers het hele jaar door actief in hun veld. In elke seizoen wacht ander werk, andere uitdagingen en andere belevingen.

Het jaar rond in het veld

Vraag een willekeurige voorbijganger wat een jager doet en het antwoord is voorspelbaar: schieten. Maar wie zelf jaagt, weet dat de werkelijkheid compleet anders is. Het jachtseizoen voor de vijf wildsoorten in Nederland beslaat slechts een deel van het jaar, maar de jager is twaalf maanden actief. In het voorjaar tel je wild, in de zomer werk je aan de biotoop en bereid je het seizoen voor, in de herfst beleef je de spanning van de eerste jachtdagen en in de winter combineer je jacht met rust en reflectie. Elke periode heeft zijn eigen ritme, zijn eigen taken en zijn eigen magie.

Onderzoek van de Jagersvereniging toont dat 86% van de Nederlandse jagers actief zijn in de natuur als belangrijkste motivatie noemt. Ontspanning en het oogsten uit de natuur volgen op de tweede en derde plaats. Die verbondenheid met het landschap vertaalt zich direct in actie. Jagers voelen zich verantwoordelijk voor een redelijke wildstand en nemen die verantwoordelijkheid serieus. Dat betekent het hele jaar door de handen uit de mouwen steken.

Voorjaar: tellen, observeren en beschermen

Het jagersjaar begint eigenlijk in april. De eerste zaterdag van die maand is de Nationale Wildteldag, waarop duizenden jagers vroeg opstaan om het wild in hun veld te tellen. In 2025 valt die dag op 5 april. De wildbeheereenheden organiseren deze tellingen volgens een vast protocol dat door het Centraal Bureau voor de Statistiek positief is beoordeeld. Er wordt geteld op fazant, haas, houtduif, konijn, patrijs en wilde eend, maar ook ganzen, reeën en andere voorkomende soorten worden genoteerd.

Het tellen gebeurt in het voorjaar met een goede reden. De wintersterfte ligt achter ons, de jongen van het nieuwe jaar zijn nog nauwelijks geboren en het gras staat nog niet hoog. De dieren zijn daardoor beter zichtbaar dan in de zomer. Tellers voeren een ochtendtelronde uit tijdens het eerste uur na zonsopkomst en een avondtelronde tijdens het laatste uur voor zonsondergang. Steeds vaker worden warmtebeeldkijkers ingezet bij nachttellingen, omdat veel diersoorten door de toegenomen drukte in het buitengebied nachtactiever zijn geworden.

Die telgegevens zijn geen vrijblijvende hobby. Ze vormen de basis voor faunabeheerplannen en jachtbeleid. Tijdens de wildvoorjaarstellingen wordt jaarlijks meer dan 10% van het geschatte aantal hazen in Nederland geteld. De Faunabeheereenheden gebruiken deze data om evenwichtige afschotplannen op te stellen. Zonder tellingen geen onderbouwd beheer.

Observeren met de juiste optiek

Voor het tellen en observeren van wild is goede optiek onmisbaar. In onze Swarovski verrekijkers collectie vind je topmodellen zoals de EL 8x42 en NL Pure 10x42, die zelfs bij weinig licht scherpe beelden leveren. Voor wie ook afstanden wil meten, is de Swarovski EL Range een uitstekende keuze. Zoek je een betaalbaar alternatief? Bekijk dan onze verrekijkers collectie met merken als Zeiss, Steiner en Bynolyt.

Het voorjaar is ook de periode van nestbescherming. Weidevogels als kievit, grutto en wulp hebben het zwaar door predatie en landbouwwerkzaamheden. Jagers zetten zich in om nesten te markeren zodat boeren eromheen kunnen werken. Met drones met warmtebeeldcamera's worden reekitsen, hazen en nesten opgespoord voordat percelen worden gemaaid. Zo worden maaislachtoffers voorkomen.

Zomer: biotoopverbetering en voorbereiding

De zomer is de periode waarin de jager bouwt aan de toekomst. Biotoopverbetering staat centraal. Het Nederlandse cultuurlandschap heeft door schaalvergroting veel kleine elementen verloren. Ruigten, struiken, heggen, wildakkers en faunaranden bieden dekking en voedsel voor het wild, maar ook voor talloze andere diersoorten. Jagers werken samen met agrariërs en terreinbeheerders om deze elementen te herstellen en te onderhouden.

Concreet betekent dat akkerranden inzaaien met speciale bloemenmengsels die insecten aantrekken. Die insecten vormen voedsel voor kuikens van patrijzen en fazanten. In de winter leveren de zaden voedsel aan vogels. Het biotoopmengsel van de Jagersvereniging bevat onder andere gele mosterd, phacelia en boekweit. Gele mosterd zorgt voor schuilmogelijkheden voor reeën en hazen, terwijl phacelia hommels en honingbijen aantrekt.

Daarnaast worden heggen geplant of onderhouden, houtwallen gesnoeid en poelen aangelegd of schoongemaakt. Landelijk onderhouden wildbeheereenheden bijna 600 kleine poelen en plasjes. Deze voormalige drinkplaatsen voor vee of dode rivierarmen vormen refugia voor watervogels, amfibieën en insecten. Wilgen worden geknot, snoeihout wordt gebruikt voor takkenrillen die schuilplaatsen bieden aan kleine zoogdieren.

De zomer is ook de periode van de reebokkenjacht. Vanaf begin mei worden in veel provincies de bokken bejaagd, tot aan september. Dit is aanzitjacht bij uitstek. Vroeg in de ochtend of laat in de avond zit je stil op de hoogzit, observerend, wachtend. Het vraagt geduld en concentratie. Je leert je bokken kennen door veel in het veld te zijn. Geef ze een naam, praat erover met collega's. Hoe meer je ziet, hoe beter je ze leert herkennen.

Kleding voor de zomeraanzit

Voor de zomeraanzit is lichte, ademende kleding essentieel. Denk aan de Härkila herenjassen zoals de Orton Packable of de Trail serie. Deze jassen zijn licht, geruisloos en ideaal voor warme avonden op de hoogzit. Combineer ze met een luchtige Härkila broek zoals de Trail of Fjell voor maximaal comfort.

Herfst: het jachtseizoen opent

Op 15 augustus opent de jacht op wilde eend. Die eerste ochtend heeft iets speciaals. Een half uur voor zonsopgang mag je al beginnen. In de schemering hoor je de eenden invliegen, je voelt de spanning stijgen. Dit is waar je het hele jaar naartoe hebt gewerkt. De biotoop die je hebt verbeterd, de tellingen die je hebt gedaan, het allemaal komt samen in dit moment.

Op 15 oktober volgt de opening van de jacht op haas, fazant en houtduif. Dan begint het echte jachtseizoen. De drijfjachten starten, vaak met een vast groepje jagers en drijvers. Je staat de hele tijd aan. Wild kan zowel over de grond als door de lucht voorbijkomen. Fazanten zijn vliegensvlug en kunnen van opstijgen naar behoorlijke snelheid schakelen. Een snelle reactie is noodzakelijk, maar bij twijfel schiet je niet.

Er wordt gevraagd om selectief te jagen. Bij hazen schiet je bij voorkeur de rammelaars, de volwassen dieren. Halfjes, de jonge hazen van dit jaar, worden gespaard. Die mogen nog voor nakomelingen zorgen. Bij fazanten hebben de hanen de voorkeur boven de hennen, omdat de hennen zorgen voor nakomelingen. Het is weidelijk jagen: verantwoord omgaan met de wildstand.

De fazantenjacht start meestal met drijfjacht, omdat er begin november nog volop gewassen op de akkers staan. Naarmate het seizoen vordert gaat het over naar jacht voor de voet. De fazant is een typische bewoner van waterrijke gebieden en parklandschappen. Hij houdt van de afwisseling van akkers, weilanden, heggen en bosjes. Juist die variatie maakt een gebied aantrekkelijk.

Uitrusting voor de drijfjacht

Een drijfjachtdag is fysiek intensief. Je loopt kilometers door velden en bossen, vaak in wisselend weer. Kleding moet tegen een stootje kunnen. De Seeland herenjassen zijn slijtvast en functioneel. Het Helt II systeem of de Avail camo lijn zijn populair voor de actieve jacht. Combineer met een fleecevest voor extra warmte en kies stevige jachtlaarzen die tegen modder en water kunnen.

Winter: jacht en rust

De winter is de periode van contrasten. Het jachtseizoen loopt door tot en met 31 januari voor de meeste wildsoorten. Maar het is ook een periode van rust, zeker voor het wild. Reeën vormen wintersprongen, groepjes die samen de moeilijke maanden doorkomen. Volwassen geiten loodsen de jonge dieren door deze periode.

In de winter komt het belang van biotoopverbetering extra naar voren. Kleinwild zoekt bij slecht weer of strenge vorst beschutting. Een haas maakt eerder een leger in een weide waar nog pollen staan dan op een glad gemaaid veld. Een fazant zoekt beschutting aan de randen van sloten waar nog lang gras staat. Reeën voelen zich op hun gemak in een bosje met een struiklaag waar nog wat te eten is. Het grootste deel van hun winterdieet bestaat uit twijgjes en bladknoppen.

Van half januari tot half maart is de jacht op reegeiten en kalveren geopend. In deze periode hebben de geiten geen jongen meer die afhankelijk zijn. Het is een periode van aantalsregulatie, maar ook van zorgvuldig kijken naar de sociale structuur van de sprongen. Reegeiten vormen de kurk waarop de populatie drijft.

Sneeuwjacht kent speciale regels. Bij een sneeuwlaag mag je jagen op konijnen, hazen, wilde eenden, houtduiven en fazanten, maar niet voor de voet. Drijfjacht is dan wel toegestaan op hazen, fazanten en konijnen. De provincie kan bij bijzondere weersomstandigheden de jacht tijdelijk sluiten.

Warm blijven op de winteraanzit

Urenlang stilzitten in de kou vraagt om de juiste kleding. De winterjassen collectie bevat gevoerde jassen zoals de Härkila Driven Hunt HWS Insulated en de Seeland Helt II. Deze jassen houden je warm zonder bewegingsvrijheid te beperken. Vergeet de accessoires niet: warme handschoenen, een muts en thermosokken maken het verschil tussen comfort en kou.

De jachthond door de seizoenen

Een jager is zelden alleen. De jachthond is een trouwe metgezel door alle seizoenen heen. In het voorjaar en de zomer wordt er getraind. Dummytraining houdt de vaardigheden scherp en bouwt conditie op. In de herfst en winter komt alles samen in het veld.

Voor retrievers zijn de drijfjachten het hoogtepunt. Zij zoeken, markeren en apporteren het wild. Bij de aanzitjacht op reeën spelen honden in Nederland een beperktere rol, maar bij het nazoeken van aangeschoten wild zijn gespecialiseerde zweethonden onmisbaar. Het hele jaar door vraagt de jachthond aandacht, verzorging en training.

Bekijk onze dummys collectie voor trainingsmateriaal en onze jachtlijnen en sliplijnen voor het veldwerk.

Verbondenheid met de natuur

Ruim 82% van de jagers die een enquête van de Jagersvereniging invulden geeft aan zich in te zetten voor de biotoop en biodiversiteit omdat ze zich verantwoordelijk voelen voor een redelijke wildstand. Driekwart voelt zich verbonden met de natuur en het gebied. Die verbondenheid is geen vrijblijvend sentiment, maar vertaalt zich in concrete acties.

Jagers zetten zich niet alleen in voor de bejaagbare soorten. De zorg reikt veel verder, naar kwetsbare soorten zoals weidevogels. Het feit dat weidevogelbescherming, predatiebeperking en biotoopverbetering zoveel tijd kosten, zegt iets over de motivatie. Jagers leren elke dag bij, niet alleen over wild, maar over het hele ecosysteem.

Die verbondenheid uit zich ook in de manier waarop jagers naar hun veld kijken. Als je vroeg in de ochtend op de hoogzit zit, de zon ziet opkomen, de eerste vogels hoort zingen, dan besef je waarom je dit doet. Het gaat niet om het schot. Het gaat om de plek in het landschap, de kennis van wat er leeft en beweegt, de verantwoordelijkheid die je voelt.

Tradities en rituelen

Elk seizoen kent zijn eigen tradities. De opening van het jachtseizoen wordt gevierd met een jagerstafel, een gezamenlijke maaltijd na de jacht. Na de eerste drijfjacht wordt het tableau gelegd, het geschoten wild keurig gerangschikt op een bed van takken. Dit zijn geen ouderwetse gewoontes, maar levende rituelen die de verbondenheid tussen jagers onderling en met de natuur bestendigen.

De jacht wordt van generatie op generatie overgeleverd. Elke jager krijgt gebruiken aangeleerd door zijn medejagers. Die tradities zijn geen bijproduct van het jagen, maar een essentieel onderdeel van de weidelijke levenshouding. Het gaat om respect voor het wild, voor het landschap en voor elkaar.

Praktisch: de Nederlandse jachtkalender

Het jachtseizoen voor de vijf wildsoorten is als volgt vastgesteld. Wilde eend mag bejaagd worden van 15 augustus tot en met 31 januari, van een half uur voor zonsopgang tot een half uur na zonsondergang. Fazant is bejaagbaar van 15 oktober tot en met 31 januari, waarbij de haan tot eind januari mag worden geschoten en de hen tot eind december. De haas mag in de meeste provincies van 15 oktober tot en met 31 december worden bejaagd, al is de jacht in sommige provincies gesloten. De houtduif mag het hele jaar door bij schade worden bejaagd.

Voor grootwild gelden aparte regels. Reebokken worden in de zomer bejaagd, grofweg van mei tot september. Reegeiten en kalveren zijn bejaagbaar in de winter, van januari tot maart. De exacte periodes verschillen per provincie. Edelherten, damherten en wilde zwijnen worden beheerd op basis van provinciale ontheffingen en afschotplannen.

Ganzen mogen jaarrond bij schade worden bestreden, met een pauze tijdens de broedperiode van ongeveer maart tot eind juni. Vos, zwarte kraai, kauw en Canadese gans zijn eveneens jaarrond bejaagbaar bij schade.

Het seizoen voorbereiden

Een goed jachtseizoen begint met voorbereiding. In de zomer is het tijd om je uitrusting te controleren en zo nodig aan te vullen. Is je kleding nog in orde? Zijn je laarzen waterdicht? Werkt je optiek naar behoren? Nu is het moment om te investeren in nieuwe spullen, niet als het seizoen al begonnen is.

De jachtkleding collectie van Het Brabants Jachthuis bevat kleding voor elk seizoen en elke jachtsituatie. Van lichte zomerjassen tot gevoerde winterkleding, van waterdichte camouflage tot klassieke tweed. Merken als Härkila, Seeland en Laksen staan voor kwaliteit die jaren meegaat.

Veelgestelde vragen

Wanneer begint het jachtseizoen in Nederland?

De jacht op wilde eend opent op 15 augustus. Op 15 oktober volgt de opening van de jacht op haas, fazant en houtduif. Het seizoen loopt voor de meeste wildsoorten tot en met 31 januari. De reebokkenjacht start in mei en loopt tot september.

Wat doen jagers buiten het jachtseizoen?

Jagers zijn het hele jaar actief. In het voorjaar worden wildtellingen uitgevoerd en nesten beschermd. In de zomer staat biotoopverbetering centraal: akkerranden inzaaien, heggen onderhouden, poelen schoonmaken. Ook wordt de jachthond getraind en de uitrusting voorbereid.

Waarom worden wildtellingen gedaan?

Wildtellingen vormen de basis voor faunabeheerplannen en jachtbeleid. Door jaarlijks op dezelfde manier te tellen, ontstaat inzicht in hoe populaties zich ontwikkelen. De data worden gebruikt om afschotplannen op te stellen en de wildstand gezond te houden.

Wat is biotoopverbetering?

Biotoopverbetering is het herstellen en onderhouden van landschapselementen die dekking en voedsel bieden aan wild. Denk aan het inzaaien van bloemrijke akkerranden, het planten van heggen, het onderhouden van houtwallen en het aanleggen van poelen.

Welke kleding heb je nodig voor verschillende jachtseizoenen?

In de zomer volstaat lichte, ademende kleding zoals de Härkila Trail serie. In de herfst is slijtvaste kleding nodig die tegen actief lopen kan. In de winter draai je om gevoerde jassen en thermische onderkleding. Goede lagen zijn essentieel.